Categorie archief: winter

flora in de winter

Winterbloem

virburnum-sneeuw
Virburnum x bodnantense                             Foto MvL

Winter, lente en Valentijn’s onzin en dat allemaal in één week. Zo’n witte witte wereld op zondag blijft toch wonderlijk schoon. Met sjaal en muts het park ingaan en dan verrast worden door een struik roze winterbloemen. Daar kan geen Valetijn’s bloem tegenop. Zoveel winterbloeiers zijn er trouwens niet, maar de Viburnum x bodnantense ‘Dawn’ bloeit zachtroze en trekt zich weinig aan van wat sneeuw of strenge vorst. Het lijkt net een voorjaarsbloesem, maar hij showt zijn bloemen al vanaf december tot ver in maart. Lekker lang dus. De bloemen hangen in trosjes bij elkaar. Bij het uitlopen is de buitenkant van de bloem overwegend rood. Na het openen van de trompetvormige bloemen begint de verkleuring: van roze naar wit.

sneeuwboom
                                                                                                foto MvL

Geen zin in een sneeuwpop maken, een sneeuwboom is een fluitje van een cent. Halverwege de week werd het even lente. Zo’n dag waarop je als kind je moeder vraagt of je mét zonder jas naar buiten mag. ‘Hoe wil je dat doen? ‘ riep m’n moeder dan lachend.

Plantenjournaal – Sarcococca confusa
Een andere bloeiende en geurende struik is de Sarcococca confusa.  Een wintergroene plant met kleine witte bloemen die later in het jaar zwarte bessen krijgt. Kan goed in de schaduw staan en is zeer geschikt om als lage heg te dienen. Mét zonder jas.

sarracosa
Saracococca confusa             Foto Janine ten Horn

 

 

 

God

uitzicht-amsterdam
Amsterdam  Zuider Amstelkanaal                  foto MvL

Op reis kijk ik anders. Ver weg lijkt alles mooier. Maar dat is natuurlijk onzin want als je goed kijkt is het dichtbij huis minstens zo mooi. Het is gewoon een kwestie van je ogen de kost geven. Toch mis ik veel omdat m’n hoofd van A naar B bezig is. Niet bezig zijn en onderweg goed om je heen kijken en voilà er gaat een  wereld voor je open. Het lukt me steeds beter om in die wereld te zijn. Zo fietste ik laatst in de Beethovenstraat over het Zuider Amstelkanaal en zag dit filmisch dauwbeeld.

Wel handig als je op de plaats van bestemming je hoofd er weer bij hebt. Dat lukt me dan de laatste tijd steeds minder. Zo ben ik het afgelopen halfjaar 3 fietsen kwijt geraakt. Niet door een dief, maar door vergeten de fiets op slot te zetten. Gisteren lunchte ik met een vriend in de buurt van het concertgebouw en had m’n fiets gestald voor een hokje waarop staat te lezen God Zoekt Jou! Met uitroepteken. Ik rende snel weg en dacht: m’n fiets staat hier tenminste veilig.

Toen ik twee uur later wilde afrekenen, zocht ik m’n tas met portemonnee. Nee, toch niet weer, hij moest nog in mijn fietskrat liggen, vergeten mee te nemen. Ik rende terug naar God en ja hoor, daar lag mijn tas in het kratje.  Zelfs met de rits open en het fietssleuteltje bovenop. Niks weg. Ik bedankte God en betaalde blij de rekening.

Plantenjournaal-Varen en crocus in de sneeuw

sneeuwvaren-2

foto MvL

De wintergroene varen is mijn favoriet.  Ook in de sneeuw steelt hij de show in mijn kleine tuintje. Evenals de kleine gele krokus , die als eerste de tuin kleurt.

bolletje-op-springen
foto MvL

 

 

 

Ontbijtje

Afbeeldingsresultaat voor Het meisje aan het ontbijt
Hollands meisje aan het ontbijt  van Liotard                                 bron:nu.nl

‘Mam, ik ga ontbijten met Zoë’ riep m’n dochter en weg was ze. Later beklaagde ze zich dat het best wel duur was om buitenshuis te ontbijten. Ik knikte. De jeugd schijnt tegenwoordig  buiten de deur te eten inclusief de ochtendmaaltijd. Gemak, dacht ik, maar gezellig is het natuurlijk wel. Toen onlangs vroeg in de ochtend de stroom uitviel en heel Amsterdam donker bleef, ontbeet ik samen met dochter bij het kaarslicht. Dát was pas gezellig. Ik voelde dan ook een lichte teleurstelling toen de lichten opeens weer aansprongen. Weg romantiek.

Over romantiek gesproken. Wat te denken van het Hollandse meisje aan het ontbijt, pas aangekomen in het Rijks, schenkt ze heel secuur een kopje koffie. De eenvoud, rust en sobere kleuren komen je te gemoed. Het lijkt het buurmeisje van Vermeer, maar dit Hollandse typje is niet geschilderd door onze Hollandse meester, maar door de Zwitserse Liotard. Wel in dezelfde tijd als het melkmeisje. Het schilderij klein van stuk, is behoorlijk indrukkend als je ervoor staat. Nog een stapje dichterbij en je ziet dat het randje om de pastelblauwe tafel een beetje versleten is. Het hout schemert er door heen, alsof het goud is.

Plantenjournaal – Pannenkoekplant (Pilea Peperomioides)

pannenkoekplant
Pannenkoekplant                   foto MvL

Bananen pannenkoekjes zijn hip om de dag mee te beginnen. Althans bij de foodies en sinds kort ook hier in huis. We doen ons best om erbij te horen. Je maakt ze met een beetje bakpoeder, ei en banaan. C’est tout. Ze lijken op American pancakes, maar dan zonder suiker, melk en tarwe. Lekker licht, doch voedzaam.

Wat ook al enige tijdje hip is, is de pannenkoekplant. Een ouderwetse plant, terug van weggeweest met dank aan instagram. Een pannenkoekplantgek plaatste elke dag een foto van haar baby pannenkoekplantje en dat werd zo’n hit dat volgers graag een stekje wilden. Ook de commercie deed mee. Opeens zie je de pannenkoeken prominent in de plantenwinkels staan, maar hij is ook écht leuk. Met een koddige stip op z’n ronde blad maakt hij een vrolijke indruk. Hij zuivert de lucht en is bovendien makkelijk te verzorgen.

 

Zinnia in de ruimte

Eerste bloem in de ruimte   bron:nos.nl

Voor het eerst bloeit er een bloem in de ruimte: een Zinnia. Even denk ik aan Zinnia, het vrolijke meisje dat vorig jaar door een tragisch auto-ongeluk om het leven kwam. Of zou Bowie hier meer van weten? Hoewel hij eindigde met een zwarte ster, hij begon tenslotte  met oranje haren.

Het is de astronaut Scott Kelly die achter Zinnia zit. Hij zaaide de zaadjes in een soort kussentje gevuld met aarde in het Internationale ruimte station en verving de zon door led-verlichting.  En zie, een echte Zinnia is tot bloei gekomen. Zo te zien moet ze nog een beetje wennen en ze oogt wat fragiel. Niet zo vreemd zo ver van huis en zonder zwaartekracht bovendien. Dapper is ze wel.  Lees verder Zinnia in de ruimte

Winter Rozet

 Detail uit schilderij van Nicolaas Baur, 1809 Schaatswedstrijd voor vrouwen op Stadsgracht in Leeuwarden    Bron:Rijksstudio

De winter doet langzaam zijn intrede. Met horten en stoten komt de kou dichterbij. Het begon vorige week met ijzel in het Noorden. Schaatsen in de straten van Groningen en Friesland. Dit weekend mag ook de rest van het land sjaals en mutsen te voorschijn halen. Twee eeuwen geleden werd er op de stadsgrachten van Leeuwarden geschaatst en op 21 januari 1809 vond er de eerste schaatswedstrijd voor vrouwen plaats. Vrouwen en sport was tot dan toe not done. Maar goed, eens moet de eerste keer zijn. Maar liefst 64 ongetrouwde vrouwen  streden om de hoofdprijs: een gouden oorijzer. Om beter te kunnen bewegen hadden de dames zich ontdaan van hun mantels. Zo kon Nicolaas Baur de twee finalisten schilderen met blote armen. Dat laatste ging nu net iets te ver. Geschokt door de weinig verhullende kledij werden de schaatswedstrijden voor dames onmiddellijk verboden. De mantels moesten weer aan. Een beetje wat sommige nu ook liever zien. Lees verder Winter Rozet

Jac. P. Thijsse

Jac. P. Thijsse park Amstelveen foto:MvL
Jac. P. Thijssepark Amstelveen                                              foto MvL

Een week geleden, op de eerste dag van het jaar liep ik in het Jac. P. Thijssepark.  Het was m’n eerste keer daar in het kleine parkje te Amstelveen. Het is een heus heemparkje.  Een wandeling na oudejaarsnacht doet wonderen. Ook leken de wilde planten in een wondere wereld te vertoeven. Sommigen vol in bloei.  Zoals het vrolijke Leucojum  (lenteklokje), u weet wel het zomerzotje, het woord dat ik in oktober liet vallen, omdat het uit de Dikke van Dale was gekieperd.  Belofte maakt schuld: ik had beloofd het Zotje weer terug te brengen in de Van Dale.  Nou, m’n offensief is begonnen.

Zomerzotje in Jac. P. Thijssepark foto MvL
Zomerzotje Leucojum in Jac. P. Thijssepark                            foto MvL

Lees verder Jac. P. Thijsse

Joséphine

Afbeeldingsresultaat voor josephine hortus

Onze dochter heet Sophie. Zoals zoveel meisjes. Ik geloof dat deze naam al enkele jaren de meest voorkomende naam is.  Eigenlijk wil je toch een naam die door weinigen gedragen wordt. Voor haar geboorte had ik ook de naam Josephine in gedachten, maar deze werd meteen afgekeurd door de vader en later ook door onze dochter.  Ze vond het een hele stomme naam.  Ik blijf Josephine een mooie naam vinden, zonder streepje dan, maar ik moet toegeven dat onze de dochter haar naam met verve draagt en de naam Sophie haar goed past.

Joséphine heeft binnenkort een tentoonstelling in de Hortus. Ik heb het over de eerste vrouw van Napoleon Bonaparte,  mevrouw de Beauharnais.  Terwijl haar man  voortdurend op oorlogspad was, schonk Joséphine de laatste 15 jaar van haar leven  alle aandacht aan haar tuin.  In 1799, terwijl Napoleon maanden wegblijft voor zijn tocht door Egypte, koopt Josephine het Chateau de Malmaison,  ten Zuiden van Parijs.

Afbeeldingsresultaat voor Pierre-Joseph Redouté

Pierre -Joseph Redouté                                     bron: linternaute.com

Gedreven door haar verzameldrift wist ze een indrukwekkende botanische collectie op te bouwen in de tuinen van haar net gekochte huis. Kosten noch moeite werden gespaard. Met de gevulde portemonnee van Napoleon, worden uit alle uithoeken van de wereld zaden, bollen en planten aangevoerd naar de tuinen van Malmaison. Vooral de rozentuin, waar alle in die tijd bekende rozen stonden, is tot op de dag van vandaag befaamd.

De schilder Pierre-Joseph Redouté (1759 – 1840) wordt als hofschilder aangesteld en gebruikte vooral de rozen als onderwerp voor zijn schilderijen waardoor een deel van Joséphine’s plantenverzameling  vereeuwigd is gebleven.  In de tentoonstelling van de Hortus Botanicus Amsterdam (28 maart – 18 oktober 2015) ziet u een aantal van deze soorten terug.

Voltaire zei het al: ‘Il faut cultiver notre Jardin’.

Plantenjournaal – Narcissus ‘Spoirot’

Narcissus 'Spoirot'  foto MvL
Narcissus ‘Spoirot’                                                                           foto MvL

Het  vroegbloeiende hoepelroknarcisje is een klein schattig ivoorkleurige bloem van ongeveer 5 cm groot.  De vorm van de kleine bloemen lijkt op een hoepelrokje en staat prachtig tussen het gras, omdat het blad van de hoepelrok hetzelfde uiterlijk als een grasspriet heeft. Ze houdt van zon en niet van te droge grond. De bloem is vernoemd naar Hercule Poirot, de detective die een hoofdrol in een boekenreeks van Agatha Christies speelt. Waarom?: Joost mag het weten.  Dat is pas een stomme naam.

Moestuintje

Schoolwerktuin
De eeuwige schooltuin over de dr. L. Alma Schoolwerktuin

Vorig jaar had ik een moestuintje op de Zuidas ingeklemd tussen de VU en de voetbalvelden van Buitenveldert. Het was een mystieke plek. Als je er voorbij fietste, zag je het nauwelijks liggen. Het lag verstopt achter de bomen. Eenmaal aangekomen stapte je terug in de tijd en kwam je in een oase van rust en groen. Aan een zijde stonden rijen appelbomen, waaronder je heerlijk kon luieren en genieten van zelfgemaakte soep of appeltaart en aan de andere zijde lagen de moestuintjes waar een enkeling hard werkte. Alleen de hoge gebouwen aan weerszijden verraadde de tijd.

Oorspronkelijk waren het schooltuinen, waar Anton Meester de stadskinderen leerden wroeten in de aarde.  Naast wortelen, boontjes en pastinaak stonden er altijd een paar zonnebloemen te pronken.  De bloemen waren vele malen groter dan de kinderen zelf.  Allemaal te zien in het boek ‘Eeuwige Schooltuin’ waar 50 jaar schooltuinwerken in beeld is gebracht met foto’s van de kinderen.

De schooltuinen zijn vorig jaar verdwenen, omdat de VU de grond had gekocht om er op te bouwen. De bouw werd uitgesteld en daarom mochten stadsmensen er nog een seizoen moes-tuinieren. Schooltuinmeester Anton Meester hielp nog steeds waar nodig, ook bij het organiseren van borrels en feestjes.  Én hij was meer dan nodig: bij het verzorgen van de drank, het eten,  het regelen van een dj voor  de dansliefhebbers. Het was een heerlijke zomer, met zelfgemaakte tomatensoep,  pizza’s uit de buitenoven en marshmallows van het haardvuur. Af en toe kreeg ik een alarmmail dat het moes niet meer van het onkruid te onderscheiden was en dat het onkruid de tuintjes van de buren overwoekerde. Dan moest ik aan de slag, een week niet geweest was funest voor de moes en voor de buren. In het begin zag het er wel aardig uit, met wat tulpen lijkt het al snel wat, maar halverwege de zomer was het niet meer om aan te zien. Daar heb ik natuurlijk geen foto’s van. Van de tulpen wel.

schoffeltuintje      foto: MvL
schoffeltuintje                                         foto: MvL

Inmiddels zijn alle bomen gekapt en ligt er een grote parkeerplaats: een kale, kille bende. Er ligt nog een klein stukje aarde achter de parkeerplaats en daar mogen nog moestuintjes worden gehouden. Schoffelen achter het asfalt lijkt mij minder aantrekkelijk. Ik heb nu een moestuintje op m’n aanrecht. Tomaten, basilicum, andijvie en broccoli. Het groeit als kool en het mooie is, ik hoef niet meer te schoffelen en bovendien geen last van onkruid. Gemak dient de mens. Dank je wel AH.

Valentijn met stekels

foto MvL
foto MvL

‘Jij bent ouderwets! Wie stuurt er tegenwoordig nog een kaart?’ stond in een app die ik van een vriendin kreeg. Ik had haar via een kaart laten weten dat ik een leuke avond had gehad. Ja, ik geef toe ik krijg weinig kaarten of brieven meer. Vroeger nog wel van opa en oma of geliefden. Nu weten de jongelui niet eens van het bestaan van een postzegel. Een brief posten? Hoe moet dat? Tijden veranderen, des te leuker als er iets bij de post zit. Vanochtend lag er een kaart op de mat. Een Valentijnskaart. Nou ja, zo leek het, maar ik twijfelde of de afzender dat ook voor ogen had. Geen tekst of uitleg op de achterzijde. Ik moest lachen, maar een tikje verontwaardigd was ik wel.

’s Middags werd er een doos bezorgd. Nieuwsgierig maakte ik de doos open, met verbazing keek erin.  Inderdaad: geen rode rozen. Een doos vol met cactussen. Hele mooie gekleurde cactussen die sowieso vrolijk stemmen, ook al hou je niet van die stekels. Ik moet nog bedenken hoe ik ze uit de doos krijg.

foto MvL
foto MvL

Plantenjournaal- Dwergkwee (Chaenomeles Superba)
Dwergkwee, kweeappel, Japanse dwergkwee, Japanse sierkwee, allemaal namen voor een en dezelfde struik: Chaenomeles. De struik bloeit vroeg in maart en april nog voordat het blad eraan komt. Daarom zijn de bloemen zo opvallend en goed te zien. Er zijn wit bloeiende variëteiten en heel veel van rood afgeleide tinten. Het blad is opvallend licht groen.

Na de bloei komen er vruchten aan waarvan je heerlijk jam kan maken en ze ruiken bovendien heerlijk. De takken hebben flinke doorns. Daarom worden ze vaak geplant in openbare ruimtes om het er doorheen banjeren minder aantrekkelijk te maken. Bij mij staan de ze in een vaas. Ik had de takkendoorns gekocht zodat de poezen Artemis en Apollo er niet aan zouden komen. Een vaas bloemen is niet veilig voor die twee. Binnen een uur zijn de bloemen er af en voetbalt Apollo ermee. Maar aan deze Japanse sierkwee prikken ze hun neus. Oh, zouden het Apollo en Artemis zijn,  die mij de kaart stuurden?

FullSizeRender (1)
Dwergkwee                                                                                     foto MvL

De groene roos

Aerial Roots 7 van Nikkie le Nobel    foto MvL
Aerial Roots 7 van Nikkie le Nobel                                                foto MvL

Planten en bomen schijnen er geen saai of rustig bestaan op na te houden. Je denkt al snel: ze kunnen niet denken, nemen geen beslissingen, kunnen niet samenwerken zoals mens of dier. Dat blijkt toch niet helemaal te kloppen. Planten en bomen zijn intelligent. Ze manipuleren, bedriegen, belonen en werken zelfs samen. Deze verbazingwekkende inzichten haal ik uit het boek ‘Plantaardig, vegetatieve filosofie’ van de filosoof Oudemans. Ik lees dit boek met verwondering, maar ik kan er geen speld tussen krijgen.

Het was overigens Darwin die daar als eerste over schreef. Hij zag “…dat wortels niet zomaar passief naar beneden groeien, maar zich kenmerken door beweging en waarneming. Een wortel navigeert, weet wat boven en beneden is neemt de zwaartekracht waar, kan vocht lokaliseren, neemt kou en warmte waar.” Hij ontdekte met andere woorden dat planten veel intelligenter zijn dan we dachten. Dat betekent dan ook dat wij, mensen, meer op planten lijken dan we denken.

Als ik mocht kiezen, zou ik wel op het geranium-stekje van Nikkie le Nobel willen lijken. Lekker achter het raam in zon. Op haar olieverf schilderijen zijn fijne borduursels verwerkt. Hierboven zijn de wortels met draad zichtbaar gemaakt.

Plantenjournaal-Rosa Wimbledon

Rosa Wibledon    foto:MvL
Rosa Wimbledon                                                                                foto:MvL

Of liever zou ik op de Wimbledon roos willen lijken.  Ik hou van tennis en wil er best zo uitzien. Bovendien ruik je nog lekker ook. Vanochtend liep ik in Aalsmeer me te vergapen aan zoveel prachtige bloemen. De versheid straalt je tegemoet, alsof ze net geplukt zijn. Vriendin I. zocht groene bloemen. Bij de kleur groen denk je meer aan blad dan aan bloem, maar bij Rosa Wimbledon sprong de bloem er met kop en schouders boven uit.  Een groene roos met een subtiel vleugje rood aan de bovenste rand in de binnenste bladen van de roos.  Ze zijn aan de prijs, maar dat neem je voor lief als je ze ziet.  Bovendien kan je ze altijd nog stekken.

Rozen stekken is niet moeilijk.  Let we:l je doet dit na de bloei, dus tussen eind augustus en begin september. Hoe stek je een roos?

  1. Zoek een aantal rechte takjes aan de rozenstruik en verwijder de bottels.
  2. Knip deze takjes recht onder een ‘oog’ (dikker stukje waar een blad uit groeit) af.
  3. Verwijder de bladeren van de onderste helft van de stekken.
  4. Leg hydrokorrels of potscherven op de bodem van de potjes en vul deze met eigengemaakte compost of stekgrond.
  5. Prik een gaatje in de aarde en stek de rozenstekken voor de helft in de grond.
  6. Een stek heeft in het begin geen wortels en kan dus weinig vocht opzuigen. Zorg daarom voor zo min mogelijk verdamping door (de meeste) bladeren aan de stek te verwijderen, de grond goed te bevochtigen en de stek uit de wind en niet in volle staan te plaatsen.
  7. Als in het voorjaar uit het bovenste oog een blad gaat groeien heeft de stek wortels gemaakt en kan hij in de tuin worden geplant.

Stekken van planten kan op verschillende manieren zie stekken op de website van tuinieren.nl